OTTERSPOREN    (Ottertracks)

01 - De oorsprong van de naam Otterspoor

Nederland is van oudsher een land wat sterk verbonden is met de strijd tegen water.

Niet alleen de zee dient buiten gehouden te worden. Ook de rivieren met de invloeden van  eb en vloed vanuit zee, en smeltwater en regentoevoer vanuit het achterland zorgen voor veel problemen, die in de ontwikkeling van Nederland van grote invloed zijn en waren op het landschap. Het is de invloed van een van de rivieren, -de Vecht in de Provincie Utrecht- die aan de wieg stond van de naam Otterspoor en  het gebruik daarvan.

Tegenwoordig wordt de Weerdsluis aangegeven als het begin van de rivier de Vecht.

De Weerdsluis is een schutsluis in de  stad Utrecht en vormt de verbinding tussen de Utrechtse stads buitengracht en de Vecht.  (01.1)

Weerdsluis met de Dom op de achtergrond   (01.1)

De onderstaande kaart geeft een goed beeld van de Vecht in de 17^e / 18^e eeuw.

De Vecht (ca. 42 Km lang) mondt in Muiden uit in de Zuiderzee.

De kaart toont ook de lokatie van Maarssen, Breukelen en het buiten Otterspoor.

De Vecht van Utrecht tot Muiden 1719 (01.4)

Het ontstaan van de Vecht ligt ver terug. Ver voor onze jaartelling is een aftakking van de rivier de Rijn ontstaan, de Kromme Rijn, die splitste in de Oude Rijn en de Vecht. In de buurt van deze splitsing werd later de stad Utrecht gesticht. (01.1)

De Vecht was een meanderende (hoefijzervormige bochten) rivier. Door de eeuwen heen zette de rivier in het stroomgebied zand en klei af, waardoor zich een stroomgordel vormde van oeverwallen en kommen. In de tijd verlegde het stroomgebied zich  als oeverwallen doorbroken werden, waarna de oude rivierbedding dicht kon slibben.

De stroomruggen die hierdoor gevormd werden, waren vrij droge, vruchtbare en veilige gebieden. De oudste nederzettingen zoals Maarssen en Breukelen, blijken dan ook steeds gelegen te zijn op deze stroomruggen. (01.2)

Het gebied Otterspoor –ongeveer zuidelijk van Breukelen tegen de grens van Maarssen- was ook een stroomrug, dan wel een oeverwal, wat lag tussen de rivier en het meer moerassig veengebied daarnaast. Het gebied van die naam zal reeds voor de ontginningen in de streek hebben bestaan. Het lijkt logisch dat daar ook een kleine gemeenschap van boeren  -mogelijk  met de naam Otterspoor- is ontstaan.

Later in de tijd werd het gebied Otterspoor uitgebreid aan de andere kant van de Vecht.

Arie Manten noemde dit een Lob, mogelijk toegevoegd vanwege de dam en sluis

Een akte van Gijsbrecht II van Nijenrode uit 1360 bevestigd dit. (01.3)

Kaart met gebied Otterspoor rechts van Otterspoorbroek (01.2)

De deels moerassige gebieden langs de Vecht moeten een ideaal leefgebied geweest zijn voor Otters. Het kan dan ook niet anders dat de naam Otterspoor ontleend is aan de Otters. Een moerasplant in dit gebied ontleende ook zijn naam aan de Otters.

De Galigaan (Cladium Mariscus) is een vaste plant die behoort tot de Cypergrassen familie. (01.1)

Galigaan (01.1)

In de volksmond werd deze plant vroeger Otterspoor genoemd  Het is zelfs dus mogelijk dat het gebied de naam heeft ontleend aan de Galigaan, maar daar ga ik niet van uit. (01.4) In de huidige tijd is de Galicaan zeldzaam in Nederland